Երեք հարց, երեք հաշվետվություն
| Հաշվետվություն | Հիմնական հարց | Ինքնուրույն չի ցույց տալիս |
|---|---|---|
| P&L | Ժամանակաշրջանը կամ նախագիծը շահութաբե՞ր է | Փողի իրական մուտքի կամ ելքի պահը |
| Դրամական հոսքեր | Որտեղի՞ց եկավ և ո՞ւր գնաց փողը | Արդյոք մուտքը եկամուտ ու շահույթ է |
| Հաշվեկշիռ | Ի՞նչ ունի և պարտք է բիզնեսը | Ինչու էր ժամանակաշրջանը շահութաբեր |
Համակարգի կառուցում
- 1. Սահմանեք վերլուծությունը
Ընկերություններ, ուղղություններ, նախագծեր, ապրանքներ, պատասխանատվության կենտրոններ և արժույթներ։
- 2. Սահմանեք ճանաչման կանոնները
Եկամուտ, ընդհանուր ծախսերի բաշխում, կապիտալացում, փոխարժեք և ներխմբային գործարքներ։
- 3. Կարգավորեք ամսվա փակումը
Փաստաթղթերի վերջնաժամկետ, բանկ, դրամարկղ, պաշարներ, ամորտիզացիա, հարկեր և հաշտեցումներ։
- 4. Կապեք հաշվետվությունները
Շահույթը փոխում է կապիտալը, ապառիկ վաճառքը՝ դեբիտորական պարտքը, սարքավորումը՝ փողն ու ակտիվները։
- 5. Ավելացրեք պլան-փաստը
Էական շեղումը բացատրեք գնի, ծավալի, կառուցվածքի, ժամկետի կամ միանվագ պատճառի միջոցով։
P&L
P&L-ը կազմվում է հաշվեգրման սկզբունքով․ եկամուտն ու ծախսը վերաբերում են արդյունքի ստեղծման ժամանակաշրջանին, ոչ միայն վճարմանը։ Օգտակար կառուցվածքը ներառում է հասույթ, ուղղակի ծախս, համախառն շահույթ, գործառնական ծախս, ամորտիզացիա, ֆինանսական հոդվածներ, հարկ և զուտ շահույթ։
Ղեկավարին պետք է նաև բացվածք ըստ արտադրանքի, նախագծի կամ ստորաբաժանման։ Մեկ ընդհանուր ծախսային տողը որոշում կայացնելու հնարավորություն չի տալիս։
Դրամական հոսքեր
IAS 7-ը հոսքերը բաժանում է գործառնական, ներդրումային և ֆինանսական։ Այս բաժանումը թույլ չի տալիս սեփականատիրոջ վարկը կամ ակտիվի վաճառքը ներկայացնել որպես կայուն գործառնական հոսք։
Փաստը բացատրում է անցյալը, իսկ վճարումների օրացույցը կանխատեսում է ճեղքը՝ պարտադիր, հաստատված, հավանական և տեղափոխելի վճարումներով։
- սկզբնական մնացորդ + մուտքեր − ելքեր = վերջնական մնացորդ
- վարկերը և սեփականատիրոջ ներդրումները առանձնացվում են գործառնական հոսքից
- հարկն ու աշխատավարձը պլանավորվում են ժամկետով
- արժութային հաշիվները ցուցադրվում են առանձին
Հաշվեկշիռ
Հաշվեկշիռը ցույց է տալիս ակտիվները, պարտավորություններն ու կապիտալը և բացահայտում ժամկետանց դեբիտորականը, չվճարված հաշիվները, չիրացվող պաշարը, վարկերն ու կուտակված սխալները։
Ակտիվներ = պարտավորություններ + կապիտալ։ Սակայն հավասարությունը բավարար չէ․ յուրաքանչյուր էական մնացորդ պետք է ունենա բացվածք և ապացույց։
Երեք օրինակ
10 մլն դրամ վաճառք և 6 մլն ինքնարժեք․ P&L-ում 4 մլն համախառն շահույթ, ԴԴՀ-ում դեռ զրո, հաշվեկշռում՝ 10 մլն դեբիտորական։
12 մլն վճարումը ԴԴՀ-ում ներդրումային ելք է, հաշվեկշռում՝ ակտիվ, իսկ P&L-ում ծախսը ճանաչվում է ամորտիզացիայով։
5 մլն մուտքը երևում է ԴԴՀ-ում, հաշվեկշռում՝ որպես պարտավորություն, իսկ P&L-ում եկամուտը կարող է դեռ չճանաչվել։
Վերահսկումներ և սխալներ
- բանկը և դրամարկղը համընկնում են փաստի հետ
- դեբիտորականն ու կրեդիտորականը ունեն փաստաթուղթ և ժամկետ
- ԴԴՀ-ի վերջնական փողը համընկնում է հաշվեկշռի հետ
- շահույթը բացատրում է կապիտալի փոփոխությունը
- ներխմբային գործարքները համաչափ են և բացառվում են համախմբելիս
- սխալ է P&L-ը կազմել միայն բանկային շարժերից
- սխալ է վարկը համարել հասույթ կամ սարքավորումը՝ մեկ ամսվա ծախս
Պաշտոնական աղբյուրներ
Հղումները և խմբագրությունները ստուգվել են: 23.09.2026